छिट्टै प्रभावकारी पहल थाल्छौंः प्रशान्त विष्ट, नगर प्रमुख
तपाईलाई के लाग्छ, यो मुलुककै ऐतिहासिक सहर हो ? नेपालकै ठुलो साइकल शोरुम सञ्चालन गरेर ख्याती कमाएका नेपालगन्ज– १ धम्बोझीका हाजी मो. सरिफ वागवानले सुर्खेतरोडको दृष्य देखाउँदै भने ।
हाजी सरिफका लागि त्यो नौलो दृष्य थिएन, उनकै शोरुम सामुन्ने सडकमा केही खच्चडको बथान र नजिकै डिभाइडरमा गाईगोरुको हुलको चहलपहल थियो । ‘के सन्देश दिइरहेको छ ?,’ लामो समयदेखिको चौपट अवस्थालाई लिएर पटक–पटक सरकोकारवालालाई ध्यानाकर्षण गराइरहेका स्थानीय अगुवा हाजी सरिफले दैनिक नेपालगन्जसँग भने, ‘यो चौपायाको बास बनेको अस्तव्यस्त सुर्खेतरोडले जस्तो लाग्छ, हामी सहरमा होइन, जंगल वा देहातमा बसिरहेका छौं ।’
दिननहाडै छाडा चौपायाको भागाभागमा मानिस असुरक्षाको जोखिम र दुर्घटना त छँदैछ, घोडाखच्चडको (लिच्चड)फोहरले पसल व्यवसायनै प्रभावित हुनेगरि दुगन्ध फैलिएको गुनासो स्थानीय व्यवसायीको छ । ‘म यो समस्या लिएर मेयर–उप मेयरलाई भेटेरै ध्यानाकर्षण गराइसकेको छु, सुनुवाईनै हुँदैन,’ जिल्ला साइकल व्यवसायी संघका सचिव समेत रहेका हाजी सरिफले आक्रोश व्यक्त गर्दै भने, ‘हाम्रा जनप्रतिनिधि के गर्दैछन् ?’
नेपालगन्ज बजार, अझै सुर्खेतरोडमा छाडिएका पशु चौपाया नियन्त्रणमा नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका उदासिन देखिएको गुनासो चौतर्फी छ । दिनहुँ चुनौती बनिरहेको छाडा पशु चौपायाको व्यवस्थापन गर्न उपमहानगरले अपेक्षित पहल नदेखाएपछि गुनासो बढेको हो ।
‘भित्री वस्तीमा सुंगुर र भुस्याहा कुकुरको अवस्था त झनै डरलाग्दो छ,’ हाजी सरिफ भन्छन्, ‘गाई, साढे, सुँगुर, गधाखच्चड र भुस्याहा कुकुर नेपालगन्जको मुख्य चोकमा मात्र होइन सडक र गल्लीमा जताततै देख्न सकिन्छ ।’
उपमहानगरपालिकाले नेपालगन्जको पुरैनीको खुला स्थानमा तारबार गरी अस्थायी गौशाला बनाएर चौपाया थुन्ने गरेपनि बजारमा छाडिने छाडा चौपायाले सडक अस्तव्यस्त बनाइरहेको देखिन्छ ।
छाडा चौपाया व्यवस्थापनका लागि यस पटक पनि नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले ७० लाख बढी रकम विनियोजन गरेको जनाएको छ । साविककै कान्जी हाउसका लागि उक्त रकम खर्च गर्न खोजेको नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले नेपालगन्ज–२१ बिर्ता स्थित कान्जी हाउसमा थप संरचना निर्माण गर्ने बताएको छ । ‘तर, त्यसले छाडा चौपाया व्यवस्थापनमा सघाउने अवस्था नदेखिएपछि विकल्पको खोजीमा लागेको’ नगरप्रमुख प्रशान्त विष्टको भनाइ छ ।
नगर प्रमुख विष्टले छाडा चौपाया व्यवस्थापनमा उपमहानगरपालिकाले गौशाला प्राथमिकतामा राखेको बताए । त्यसकालागि नेपालगन्ज–२१ स्थित मदनापुरमा रहेको सामुदायिक वन र अर्कोतिर डुडुवा खोलाका बीचको सार्वजनिक जग्गामा भएको पहल पनि निरर्थक देखिएको छ । पर्याप्त खाली चौरलाई गौशालाका रुपमा प्रस्ताव गरेको जग्गा नदीको कटान डुबान जोखिममा देखिएकाले बजेट दिन नसकिने नगर प्रमुख विष्टले सनाए ।
पशु चौपायाकै कारण दुर्घटनामा परेर एक जना युवकले ज्यान गुमाउनु परेको नेपालगन्जमा हुने सडक दुर्घटनाको ३० प्रतिशत घटनाका कारक छाडा चौपाया भएको बाँके प्रहरी प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक श्यामकृष्ण अधिकारीको भनाइ छ । नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी भएकाले यसको नियन्त्रणका लागि नीतिगत सुधार गरि समस्या समाधानमा उपमहानगरले पहल लिनुपर्ने प्रहरी उपरीक्षक अधिकारीले बताए । उनले त्यसका लागि आवश्यक सहयोग गर्न प्रहरी तम्तयार रहेको पनि प्रष्ट पारे ।
नेपालगन्ज –६ फुल्टेक्रामा सानो आकारको काञ्जी हाउस परम्परागत रुपमै छ । त्यसमा बढ्दो छाडा चौपाया नअट्ने भएपछि नेपालगन्ज– २१ पुरैनाको खाली जग्गामा खुल्ला रूपमा छाडा चौपाया थुन्ने गरिएको हो ।
खासगरि सीमा पारी भारतको रुपैडिहा र त्यस आसपासका क्षेत्रबाट पनि दैनिक कंयौंको संख्यामा पशु चौपाया नेपालतर्फ पठाइने गरेको प्रहरीको भनाइ छ । ‘ज्यानै जानेगरि भएका दुर्घटनामा छाडा चौपाया कारण बन्ने गरेका छन्,’ प्रहरी उपरीक्षक अधिकारीले खुला सिमानाका कारण गाईगोरु भरततिरबाट आउने गरेको खुलाउँदै भने, ‘व्यवसायिक रुपले ल्याइने गरेका गधा खच्चडपनि सिजन सकिएपछि यतै छाडेर व्यापारीहरु भारत जाने गरेको पाइयो ।’
‘घोडा खच्चड, गधा कारोबारीका रोगी, थाकेका, मर्न लागेका खच्चर बजारमा यत्रतत्र छाड्ने गरेकाले चुनौती थपियो,’ समस्या समाधानका लागि छिट्टै पहल लिने प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै नगर प्रमुख विष्ट भन्छन् । ‘गाई गोरुका लागि फरक र गधा खच्चड, घोडाका लागि फरक योजना बनाएर समाधान पहलमा लागेका छौं,’ छाडा चौपायाले बिजोगै भो त ? दैनिक नेपालगन्जको प्रश्नमा भने ।
नेपालगन्जका छाडा चौपाया व्यवस्थापन केही वर्षदेखिनै समस्याका रुपमा देखिंदै आएको हो । चौपाया व्यवस्थापनकै क्रममा दैलेखका जंगलमा छाड्न लगिँदा गाई, गोरु बाटोमै मरेको विषय निर्वाचनका मुद्दासमेत बनाइए ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका जनप्रतिनिधि र कर्मचारी उक्त घटनालाई लिएर अदालती मुद्दाका पीडितसम्म बने । त्यसअघि छाडा चौपाया बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज आसपासका क्षेत्रमा छाड्ने उपमहानगरपालिकाको निर्णय आलोचितमात्रै भएन कर्मचारीलाई निकुन्ज प्रशासनले नियन्त्रणमा समेत लिएर चेतावनीससमेत दिनु परेको थियो ।
केही महिनाअघि समस्या बढ्दै गएपछि सर्वपक्षीय दबाबमा समाधानका लागि गरिएका पहललाईसमेत नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले निर्वाचनका बहानामा रोकेको छ ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी, प्रहरी प्रमुखसहितको विशेष बैठकले गरेका निर्णयसमेत कार्यान्वयन नगरि उपमहानगर पछाडी हटेपछि नगरप्रमुख, उपप्रमुखको आलोचना भइरहेको छ ।
सडकमा छाडा चौपाया बढिरहेको छ, नगरपालिकाले किन केही गरिरहेको छैन ? मंगलवार दैनिक नेपालगन्जको प्रश्नमा नगरप्रमुख विष्टले छाडा गाईगोरुको समस्या समाधान गर्न बैकल्पिक प्रयास गरिएको बताए ।
‘छाडा छाडिएका घोडाखच्चड काठमाडौं जाँदैछन्, आफै व्यवस्थापन हुन्छ अब,’ काठमाडौं लैजाँदै बेला कसले ल्यायो भन्ने लगत लिने योजना सुनाउँदै नगरप्रमुख विष्टले भने, ‘कतिपयले भारतबाट ल्याएर छाडेको पाइन्छ । यहाँ ल्याएर २/४ महिना छाडा छाडिदिने गरेको पाइन्छ । अब काठमाडौं गएपछि के हुन्छ भने आउने बेलामा पुरै लगत हामीसँग हुन्छ, धनी को छ, कोसँग कति घोडा, गधा छन् भन्ने । हामी अनुगमन पनि गर्छौ, कारवाही पनि गर्छौ ।’
