५० वर्ष काटेछु ३० वर्ष त ठूलो मान्छे बन्ने चक्करमा पारिश्रमिक बिनाको पत्रकार भएर बिताएँ । न राम्रो कपडा दिन सकें, न घर कुरिया । तिमीले पूरै समय दिएर नसम्हालेको भए बालबच्चाको भविष्य पनि अन्धकार हुने रहेछ । मलाई छोडेर भए पनि बच्चा पढाउन तिमी राजधानी जाँदा मेरो मन निकै अमिलो भएको थियो तर, बच्चाहरु राम्रोसंग पढिरहेको खबरले तिमीप्रति कसरी खुसी प्रकट गरौं ? मेरो हैसियत होचो लाग्छ । खैर, तिमी महान हौ, छौ,त्यसमा म नतमस्तक छु !
-श्रीराम सिग्देल-
प्यारी भुन्टेकी आमा, सप्रेम सम्झना !
मध्यरात १२ बज्न लागेको छु, तिमी पक्कै सुत्यौ होला । भुन्टाभुन्टी के गर्दैछन् ? बाउले सोध्याथ्यो भन्दिनु ।
खै के हेरेर तिम्रा बाउआमाले मलाई तिम्रो हात दिए ? जिन्दगीमा तिमी र छोरा छोरीको कहिल्यै हुन सकिन । ५० वर्ष काटेछु ३० वर्ष त ठूलो मान्छे बन्ने चक्करमा पारिश्रमिक बिनाको पत्रकार भएर बिताएँ । न राम्रो कपडा दिन सकें, न घर कुरिया । तिमीले पूरै समय दिएर नसम्हालेको भए बालबच्चाको भविष्य पनि अन्धकार हुने रहेछ । मलाई छोडेर भए पनि बच्चा पढाउन तिमी राजधानी जाँदा मेरो मननिकै अमिलो भएको थियो तर बच्चाहरु राम्रोसंग पढिरहेको खबरले तिमीप्रति कसरी खुसी प्रकट गरौं ? मेरो हैसियत होचो लाग्छ । खैर, तिमी महान हौ, छौ, त्यसमा म नतमस्तक छु !
प्रिय !
जिन्दगीको उत्तरार्धतिर आइपुग्दा मलाई पर्यटनको भूत चढेको छ । केही गरेर देखाउँछु भनेर पर्यटन व्यवसायतिर हात हालेँ, सो क्रममा बैंकहरुबाट ऋण लिएको थिएँ ,सके कमाएर नसके बाउको सम्पत्ति बेचेर नि तिरौंला भन्ने विश्वासले । के थाहा अकल्पनीय कोभिडले अवस्था यस्तो बनाउला, आर्थिक मन्दी होला…! सायद पुर्पुरोमा कमाउन नलेखेकोले होला परिवेशले पनि साथ दिएन । दिएको छैन ।
बैंकबाट ऋण काढेको थिएँ, ऋण खाएको हो, खाएको ऋण तिर्न नसके धितो लिलाम गर्दिनु भनी ९% ब्याजमा ऋण लिएको थिएँ । आजभोलि ग्राहक पनि आउन्नन, आउन पनि कसरी उनीहरु सङ्ग पनि पैसा हुनु प¥यो ! किन भने देश नै आर्थिक मन्दीमा गएको छ रे । त्यही भएर होला व्यवसाय चौपट छ । बजार सुनसान छ ।
यो पत्र ध्यान दिएर पढ्नु प्यारी !
ऋण काढेको ६ महिना पुगेको थिएन ब्याज बढाएर १८% पु¥याए । ३/४ महिना त जसोतसो तिर्दै आएको थिएँ, अब तिर्ने उपाय पनि छैन, तिमीलाई पठाउन पनि सकेको छैन कमाएजति सबै बैंकलाई बुझाउँदैमा ठिक्क छ । के छुट्टीको दिन के सार्वजनिक विदा, के रात के दिन, बैंकका कर्मचारीले धम्क्याइ रहन्छन ।
एउटा बैकको २० जना कर्मचारी पालैपालो फोन गर्छन,कसैले भन्छ गाडी तान्दिउँ, कसैले भन्छ कालो सूचिमा नाम प्रकाशित गर्दिउँ । सशस्त्र द्वन्द्वकालमा सैन्य पोशाक लाएको मान्छे देखेपछि आतंकित भए झै आजभोलि बैंकको ड्रेस लगाएको मान्छे देख्दा आतंकित हुन्छु ।
शुरुमा ऋण लिँदा ४० लाख लिएको हुँ बैंक कमिशन,इन्सुरेन्स , नास्ताचिया गरेर बचेको ४८ लाख लिएका घर आइपुगेको थिएँ । सायद ४/५ महिनाको किस्ता तिरेझंै लाग्छ, तर पनि तिर्नु पर्ने साँवा जति ५५ लाख भाछ रे । तिर्न नसकेको ब्याजलाई क्यापिटलाइज गरेको रे त्यो के हो मैले बुझेको छैन ।
अब फेरि ३ महिनापछि ब्याजलाई साँवामै गाभ्ने होला । जति पैसा हाले पनि साँवा घट्दै घट्दैन । २/४ कठ्ठा जग्गा बेचेर भए नि तिर्छु भनेर हिम्मत कसेर ग्राहक खोज्ने प्रयत्न गरेको जग्गामा बैंकले लगानी रोक्का गरेकोले ती ग्राहकले पनि साथ दिन सकेनन ।
ऋण लिने बेला ७० लाख मूल्यांकन भएको जग्गा अहिले पुनर्मूल्यांकनमा घटेर ६० लाख मात्र भएको छ रे , धितो पुगेन भन्दै छ बैंक अहिले नै । थप १० लाख जम्मा गर भन्दै छ बैंक, मैले फिटिक्कै कुरो बुझेको छैन ।
सुन प्रिय !
देश टाट पल्टिँदै छ रे, सरकार आत्महत्या गर्ने ऋणीको संख्या गन्दैछ रे । कति मान्छेले आत्महत्या गरेपछि सरकारको होस खुल्ने हो ? मैले बैंकबाट लिएको ऋण तिर्नु पर्छ म बाँचुञ्जेल तिरें, नतिरे जग्गा बेचेर भए पनि तिर्दिनु । मैले यो किन भनेको कि ३ महिना भयो ऋणले थप पिरोलेको छ, व्यापार फिटिक्कै छैन ।
ऋण तिर्दैनौ भन्दै झापातिर प्रसाईं थरको छदमभेषी जनता भड्काउदै हिडेको छ रे ! त्यसको भाउतोमा नलाग्नु । डा. केसी आन्दोलन र अनशन बस्दा विजय थापा भन्ने भाडाको व्यक्ति ल्याएर केसीविरुद्ध अनसन र झापाबाट भाडाका टट्टु ल्याएर सडकमा मान्छे उतार्ने त्यही मान्छे हो ।
सुन्दै छु धनीहरु सङ्ग सरकार मिलेको छ रे गरिबहरुको जग्गा लिलाम गराएर गरिबलाई थप कंगाल बनाउदै छ रे । कस्तो सरकार हो ९० % गरिव जनतालाई लत्याएर १० % धनीहरुको प्रतिनिधित्व गर्दैछ । सरकारले दिएको सहुलियत ऋण पनि तिनै धनीले लान्छन रे । आजभोलि अनलाईन बैंकिङ्गको नाउमा बैंकहरु भंगीहरुको पेशा पनि आफै गर्दैछन रे !
सुगर बढेर हैरान छु ,दिनानुदिन बैंकको टर्चरले श्वास प्रश्वास फुल्छ ,तनाब कम गर्न १ प्याकबाट शुरु गरेको रक्सी अहिले बोतल चाहिने भएको छ । लेख्न भन्न धेरै थियो मुटु हल्लियो होस गुम्न थालेको छ , उज्यालो देखे भने भोलि कुरा गरौँला ।
बालबच्चा यानिकानी पढाउनु मुटुले काम गरेको छैन, पानी पनि नपाइ मरेछु भने बुझ्नु त्यो तनाब बैंक कै हो , पुनर्मूल्यांकनमा धितो कम गरीवरी लिलाम गर्ने परिपञ्च मिलाइ सकेको छ रे बैंकले ।
तिम्रो बुढोले केही गरेर खान्छु भन्दा पनि मरेको सरकारले उन्मुक्ति दिएन । श्रीलंका भन्दा खरतनाक अवस्थामा देश पुगिसकेको छ भन्छन्,कुन दिन आगो लाग्छ देशमा थाहा छैन, बैंकहरुमा कथित अर्थविद्हरुको पनि लगानी छ भन्छन उनीहरुको रायले जनतालाई राहत कदापि हुन्न ।
सुनिंदैछ, नयाँ सरकारमा नुवाकोट तिरको भाई महत अर्थशास्त्री हुँ मलाई अर्थमन्त्री चाहियो भन्दैछन रे उनीबाट न काँग्रेस उभो लाग्छ न देश, बर्वाद हुन्छ बरु काँग्रेसकै भागमा परेको हो भने डा. स्वर्णिम वाग्ले या डा विश्व पौडेललाई दिए झिनो आशा गर्न सकिन्थ्यो, भाउजुलाई सुटुक्क सुनाइदिनु । अवस्था मेरो मात्र बिग्रेको होइन ,ऋण खानेहरु सबैको यही हाल छ ।
रात छिप्पिँदै गएको छ तर म निदाउन सकेको छैन, तिमीहरु सुत, भुन्टाभुन्टीलाई धेरै माया गर्नु । बिहानी हुँदा जिउँदै रहेछु भने थप कुरा गरौंला ।
शुभरात्री
उहीँ तिम्रो बुढो, लठेब्रो
(नेपालगञ्जका चर्चित पर्यटन व्यवसायी, नाट्टा नेपालगन्ज च्याप्टरका अध्यक्ष श्रीराम सिग्देलले वर्तमान अवस्थालाई विश्लेषण गरेर लेखेको प्रतिकात्मक पत्र ! नेपाल पत्रकार महासंघ बर्दियाका पूर्व अध्यक्ष समेत रहेका पूर्व पत्रकार सिग्देलको फेसबुक वालबाट सामान्य सम्पादन )
